حجت الاسلام والمسلمین جواد طوبایی کارشناس دینی در گفت و گو با خبرگزاری حوزه در تهران با اشاره به ظرفیت عظیم اربعین حسینی برای تبیین دستاوردهای ملت ایران در جنگ تحمیلی سوم، اظهار داشت: دستگاه ها، نهادها و مراکز فرهنگی و علمی و همچنین حوزویان، هیئتی ها و مسجدی ها باید از این فرصت بی نظیر برای انتقال ارزش های انقلاب اسلامی به نسل جدید و جوان و زائران غیر ایرانی استفاده کنند.
کارشناس دینی با اشاره به اهمیت موضوع خون خواهی امام شهید که در مراسم بدرقه امام شهید توسط دو ملت بزرگ ایران و عراق نیز مطرح شد، به سازوکارهای اجتماعی و فرهنگی ویژه اربعین برای بازتولید گفتمان خونخواهی اشاره کرد و گفت: مورد اول، موضوع اعلام بیعت با حضرت سیدالشهدا علیه السلام برای بدل جان است همچنان که می فرماید: «بابی انت و امی.»
دبیر شبکه مساجد جنوب تهران ادامه داد: دومین سازوکار، شکست زمان است. اربعین حادثه کربلا را از یک واقعه صرفاً تاریخی متعلق به گذشته، به یک حقیقت حاضر و همیشگی تبدیل میکند؛ گویی کربلا به اکنون آورده میشود و انسان خود را در منطق آن قرار میدهد. در این فرآیند، مبارزه با ظلم از یک مصداق تاریخی به مبارزهای همیشگی و ناظر به ظلمهای ساختاری تبدیل میشود.
مراسم پیاده روی اربعین حرکت از سوگواری به کنشگری است
استاد حوزه و دانشگاه اظهار داشت: اربعین حرکت از سوگواری به کنشگری است. نوحه و عزاداری امام حسین(ع) زائر را صرفاً در مقام سوگوار نگه نمیدارد، بلکه او را به انسانی مقاوم و کنشگر تبدیل میکند؛ انسانی که در متن زمانه خود حضور دارد.
وی چهارمین سازوکار را شکلگیری امت حسینی دانست و تصریح کرد: پیادهروی اربعین تمرینی برای ساخت امتی حسینی و مقاوم است؛ امتی که صرفاً شعاری نیست، بلکه در عمل شکل میگیرد. موکبداری خودجوش، شبکهای از مردم را در اعتماد، همکاری و همافزایی قرار میدهد و یک تجربه زیست جمعی را رقم میزند که دارای پیامدهای اجتماعی و سیاسی است.
حجت الاسلام والمسلمین طوبایی در ادامه با بیان اینکه کربلا یک کارخانه عظیم فرهنگی و اجتماعی است، گفت: مواد خام این کارخانه، غم، ایمان و خاطره تاریخی است؛ غم به عنوان یکی از عمیقترین عناصر تراژیک در تاریخ تشیع، ایمان به عنوان نیروی معنابخش حادثه کربلا و خاطره به عنوان حافظهای تاریخی که صرفاً خیال و توهم نیست، بلکه در طول زمان بازتولید میشود.
کارشناس دینی افزود: محصول این کارخانه، انسان مقاوم و شبکهای همبسته از گفتمان مقاومت است. خونخواهی در این معنا، تجربهای مسالمتآمیز و مبتنی بر معناست و به تقابل فرزندان شیعه با فرزندان اموی محدود نمیشود؛ بلکه شاهد آن حضور موکبداران اهل سنت در اربعین و شکلگیری بستر اتحاد و همبستگی میان مسلمانان است.
نقش اربعین در تربیت انسان های جهادگر
وی اضافه کرد: اربعین انسان را از مصادیق تاریخی به مفاهیم تاریخی منتقل میکند؛ یعنی از یک حادثه خاص در گذشته، به فهمی از مبارزه با ظلم در همه زمانها میرساند. در این منسک، خشونت کور تولید نمیشود، بلکه معنا، مقاومت و همبستگی اجتماعی شکل میگیرد.
امام جماعت مسجد جامع حضرت ابوالفضل علیه السلام در همین راستا گفت: جامعه شناسان باور دارند، جامعه برای استمرار خود نیازمند وجدان جمعی است و این وجدان جمعی از طریق مناسک و آیینها بازتولید میشود؛ اربعین نیز یک منسک آیینی است که با جوشش و خروش جمعی، زمینه بازتولید همبستگی اجتماعی را فراهم میکند.
حجت الاسلام والمسلمین طوبایی اظهار داشت: در علم جامعه شناسی، گذشته از طریق چارچوبهای اجتماعی زمان حال بازسازی میشود؛ یعنی ما گذشته را صرفاً تکرار نمیکنیم، بلکه آن را بر اساس نیازهای امروز بازخوانی میکنیم.
شیعه در کنگره عظیم اربعین یزید زمانه را میشناسد
وی در همین راستا افزود: تکرار منطق کربلا به معنای بازگشت به گذشته نیست. تفاوت اساسی نسبت شیعه با گذشته با برخی جریانهای سلفی همین جا است؛ چرا که شیعه در اربعین صرفاً به یاد یزید تاریخی نمیافتد، بلکه یزیدهای زمانه خود را میشناسد و چارچوبهای ظلم و عدالت در عصر حاضر را بازخوانی میکند.
حجتالاسلام والمسلمین طوبایی در ادامه با بیان اینکه منطق کربلا در منسک پیادهروی اربعین، ظرفیت بازتولید اجتماعی دارد و میتواند متناسب با شرایط زمانه، زمینه شکلگیری کربلاهای دوم، سوم و چهارم را فراهم کند، گفت: بازخوانی دائمی یک منطق تاریخی برای مواجهه با ظلم و تحقق عدالت در دورههای مختلف تاریخی امر ضروری است.
انتقال ارزش های اربعین به نسل جدید و جوان
دبیر شبکه مساجد جنوب تهران در پایان خاطرنشان کرد: شبکه مسجدی ها، هیئتی ها و حوزویان در طول ایام پیاده روی اربعین حسینی باید بیش از گذشته پای کار بیایند تا مفهوم خون خواهی امام شهید و مقابله با یزدیان زمانه را به نسل جدید و جوان و زائران غیر ایرانی منتقل کنند.
نظر شما